Poznate filmske zvijezde sve češće svraćaju u susjedne zemlje, snimaju velike filmske ili televizijske projekte i troše na stotine hiljada ili miliona eura. I dok Srbija i Hrvatska posljednjih godina bilježe pozamašne prihode, Crna Gora još nije počela da primjenjuje podsticajne mjere za producente.
Svakom domaćem ili stranom producentu koji na teritoriji Crne Gore uloži minimum 100.000 eura za snimanje filma, Zakon o kinematografiji garantuje povraćaj od 20 posto. Naravno, pod uslovom da dio novca za snimanje nijesu dobili iz državnog budžeta za kinematografiju.
Pored fantastičnih prirodnih lokacija za snimanje u našoj državi, ta finansijska olakšica smišljena je kao mamac za producente koji i te kako vode računa o budžetu. Iako je od usvajanja Zakona o kinematografiji proteklo godinu i po dana, ova podsticajna mjera još nije počela da funkcioniše. Štaviše, još nije osnovan ni filmski centar koji bi, po slovu Zakona, trebalo da se bavi i „stvaranjem povoljnih uslova za povećanje broja i obima inostranih snimanja u Crnoj Gori“.
I pored takvog stanja, inostrani producenti i filmske zvijezde ipak dolaze u Crnu Goru, ali u ovom trenutku niko ne raspolaže preciznim podacima koliko su potrošili i ko je sve imao koristi od njihovih poslova.
Stvaranje preduslova
Nakon osnivanja filmskog centra i njegove registracije, prema riječima direktorice Direktorata za kulturnoumjetničko stvaralaštvo u Ministarstvu kulture Dragice Milić, pristupiće se donošenju akata neophodnih za implementaciju obaveza koje proizilaze iz Zakona o kinematografiji.
“To su, prije svega, uredba o podsticajnim mjerama za inostrana snimanja u Crnoj Gori, kao i metodologija za obračun naknada obveznika izdvajanja za filmski fond. Ta akta su pripremljena i programom rada Vlade planirana za prvi kvartal 2017. godine “, rekla je Milić.
Na taj način, kako je istakla, biće stvoreni svi preduslovi za početak rada filmskog centra i realizaciju obaveza Zakonom definisanih kao javni interes oblasti kinematografije.
“Među njima je promovisanje kinematografskih potencijala Crne Gore u cilju privlačenja većeg broja inostranih producenata za snimanja u našoj zemlji. To je veoma važan segment rada filmskog centra i tek kada on zaživi, moći ćemo i konkretno da govorimo o benefitima koje donosi državi”, kazala je Milić.
Do sada, kako je istakla, Ministarstvu kulture nijesu mogli biti na raspolaganju takvi podaci, bez obzira na to što je poznato da je jedan broj inostranih filmskih ekipa snimao u Crnoj Gori.
“U propisanoj proceduri te ekipe će ubuduće biti u obavezi da prijave troškove produkcije u Crnoj Gori, jer je to osnov za potencijalni povraćaj dijela uloženih sredstava. Poznati su nam efekti primjene takvih mjera u regionu i Evropi, a ta iskustva obavezuju da ih primijenimo i u Crnoj Gori. Na taj način stvaramo uslove da film bude značajan činilac kulturnog izraza kojim se prezentujemo svijetu”, kazala je Milić.
Milioni drugima
Prema procjenama Srpske filmske asocijacije, u posljednjih nekoliko godina Srbija je od stranih filmova, TV projekata, reklama i postprodukcije zaradila više od 60 miliona eura. Taj iznos je na godišnjem nivou varirao između šest i 20 miliona. Toliko su producenti potrošili na snimanje u Srbiji prije uvođenja filmskih podsticaja.
To je za Pobjedu potvrdila izvršna direktorka Srpske filmske asocijacije Milica Božanić, koja je istakla da je u posljednjoj deceniji u Srbiji snimljeno 25 stranih ostvarenja i desetak TV filmova i serija. Najpoznatiji među njima bio je “Coriolanus” Rejfa Fajnsa 2010. godine.
Ona je objasnila da je Ministarstvo privrede Srbije od aprila ove godine uvelo filmske podsticaje po modelu „direktnog povraćaja“ od 20 posto na ostvarenu potrošnju u filmskoj produkciji od minimum 300.000 eura za filmove i TV serije.
Saradnica Odjeljenja za podsticanje ulaganja u filmsku industriju u Hrvatskom audiovizuelnom centru (HAVC) Margarita Perić objasnila je za Pobjedu da podsticajne mjere za inostrane produkcije postoje od 2012. Te godine na teritoriji Hrvatske snimalo je i koristilo podsticaje ukupno pet stranih produkcija, koje su potrošile 24,5 miliona kuna (oko 3.200.000 eura).
Tokom 2013. godine četiri strane produkcije potrošile su 58 miliona kuna (blizu 7.700.000 eura); 2014. osam stranih produkcija potrošilo je oko 82,8 miliona kuna (11.000.000 eura), a 2015. godine 10 produkcija potrošilo je gotovo duplo nego prethodne godine – 159,3 miliona kuna (oko 21.100.000 eura). Možda i najpoznatija od njih je produkcija serije „The Game of Thrones“, koja je Dubrovnik ponovo upisala na mapu prestižnih svjetskih turističkih i filmskih destinacija.
“Podaci za 2016. još su preliminarni i biće objavljeni do kraja godine. Otprilike je riječ o potrošnji oko 72,3 miliona kuna (blizu 9.600.000 eura), koju je ostvarilo sedam inostranih produkcija”, kazala je Perić.